Numer lekcji

Temat

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

Elementy metodyki badań geograficznych

1

Geografia jako nauka

Uczeń:

Þ zna i rozumie znaczenie geografii jako nauki

Þ przy pomocy nauczyciela potrafi określić zakres przestrzeni geograficznej

Þ potrafi samodzielnie wymienić podstawowe dziedziny geografii

Uczeń:

Þ wie skąd pochodzi termin geografia

Þ potrafi wymienić sfery wchodzące w skład przestrzeni geograficznej

Þ rozumie znaczenie geografii we współczesnych naukach o Ziemi

Uczeń:

Þ zna przedmioty badań  dziedzin geografii

Þ rozumie i potrafi opisać przestrzeń krajobrazową

Þ zna rolę nauk geograficznych

Uczeń:

Þ rozumie, jakie powiązania występują pomiędzy geografią a innymi naukami

Þ wie, jaką rolę spełnia współczesna geografia

Þ zna wkład polskich uczonych we współczesną geografię

Uczeń:

Þ postrzega geografię jako element wiążący nauki przyrodnicze

Þ zna wielu uczonych zajmujących się w przeszłości, jak i obecnie geografią

2

Przestrzeń geograficzna jako źródła informacji

Uczeń:

Þ wie jaka jest różnica pomiędzy bezpośrednimi i pośrednimi źródłami informacji

Þ potrafi opisać, co obserwujemy przy pomiarach w geografii

Þ potrafi przy pomocy nauczyciela stworzyć szkic terenowy

Uczeń:

Þ zna podstawowe urządzenia pomiarowe w podstawowych dziedzinach geografii

Þ rozumie zasadność prowadzenia obserwacji w geografii

Þ potrafi samodzielnie sporządzić szkic terenowy

Uczeń:

Þ rozumie ideę monitoringu środowiska

Þ zna etapy kartowania terenowego

Þ zna techniki pomiarowe w różnych dziedzinach geografii

Uczeń:

Þ zna techniki i cel przeprowadzania obserwacji meteo- i hydrograficznych,

Þ potrafi podać wiele przykładów zastosowania monitoringu środowiska

Þ umie samodzielnie skonstruować szkice marszowe, z miejsca, z podstawy

Uczeń:

Þ zna metody obserwacji terenowych, nie omawianych na lekcji

Þ potrafi przedstawić idee projektu monitoringu środowiska w swojej miejscowości

3

Pośrednie źródła informacji geograficznej

Uczeń:

Þ rozumie różnice pomiędzy planem a mapą

Þ potrafi odczytać podstawowe informacje z mapy

Þ potrafi ocenić przy pomocy nauczyciela rolę modelu geografii

Þ potrafi samodzielnie wypełniać arkusze obserwacyjne

Þ odczytuje profile topograficzne

Þ potrafi odczytać informacje przedstawione na posterze

Uczeń:

Þ zna podstawowe źródła informacji geograficznej

Þ potrafi samodzielnie czytać zarówno ilościowe jak i jakościowe informacje na mapie

Þ rozumie rolę GIS we współczesnej geografii

Þ potrafi konstruować proste arkusze obserwacyjne

Þ umie sporządzić profil topograficzny i odczytać profil kazualny

Þ potrafi analizować dane przedstawione na posterze

Þ potrafi gromadzić informacje geograficzne

Uczeń:

Þ potrafi samodzielnie konstruować kartodiagramy

Þ umie ocenić znaczenie wizualizacji danych na mapie

Þ rozumie zasadę i zna zalety map cyfrowych

Þ potrafi przedstawić zastosowanie modeli w geografii

Þ bez problemu konstruuje arkusze obserwacyjne

Þ interpretuje i analizuje profil kazualny

Þ potrafi sporządzić ankietę

Þ potrafi konstruować poster

Þ umie opracować narzędzia badawcze

Uczeń:

Þ potrafi samodzielnie tworzyć mapy korzystając z poznanych metod

Þ umie biegle interpretować dane odczytane z mapy

Þ zna podział diagramów i rozumie różnice w ich zastosowaniu

Þ zna programy związane z GIS

Þ konstruuje profile kazualne

Þ potrafi poszukiwać problemów w otaczającej przestrzeni

Þ umie gromadzić w należytej kolejności i porządku dokumentacje

Þ samodzielnie opracowuje dane

Þ jest w stanie przeprowadzić pełną analizę problemu, który był przedmiotem badań

Uczeń:

Þ potrafi skorzystać z technik i programów GIS na potrzeby zdjęć

Þ samodzielnie potrafi wyszukiwać i selekcjonować informacje z internetu

Þ dostrzega problematykę, którą można zająć się w regionie i zbadać za pomocą ankiet i wywiadu

Þ poszukuje alternatywnych rozwiązań wykraczających poza schematy przedstawione na lekcji

4 – 5

Zasady tworzenia narzędzi i sposoby prezentacji danych o przestrzeni geograficznej

6 – 7

Zastosowanie źródeł geograficznych do rozwiązywania problemów

8 – 9

Warsztat geograficzny

System przyrodniczy Ziemi

10

Ziemia jako planeta Układu Słonecznego

Uczeń:

Þ zna pojęcie wszechświat

Þ umie przedstawić ideę powstania wszechświata

Þ wie jakie jest miejsce Ziemi w Układzie Słonecznym

Þ rozumie różnice pomiędzy planetami Układu Słonecznego

Þ umie posługiwać się szerokością i długością geograficzną

Uczeń:

Þ zna podstawową teorię dotyczącą powstania wszechświata

Þ Zna budowę wszechświata

Þ potrafi odnieść kształt i rozmiary Ziemi do innych ciał w Układzie Słonecznym

Þ rozumie ideę pomiarów Ziemi dokonanych przez Eratostenesa

Þ zna konsekwencję obiegowego i obrotowego ruchu Ziemi

Uczeń:

Þ zna teorię Wielkiego Wybuchu i jej konsekwencje

Þ potrafi opisać zróżnicowanie w budowie wszechświata

Þ rozumie jakie są konsekwencje w zróżnicowaniu budowy planet w Układzie Słonecznym

Þ zna historię Układu Słonecznego

Þ rozumie jakie są różnice pomiędzy elipsoidą ziemską i geoidą

Þ zna zasadę pomiarów GPS

Uczeń:

Þ zna teorie dotyczące losów wszechświata

Þ potrafi szczegółowo przedstawić budowę wszechświata

Þ rozumie wpływ komet na życie i kulturę naszej cywilizacji

Þ potrafi przedstawić historie kształtowania się Układu Słonecznego

Þ umie przedstawić szerokie zastosowanie GPS

Uczeń:

Þ interesuje się historią odkryć kosmosu przez człowieka

Þ zna stopień poznania wszechświata przez naszą cywilizację

Þ rozumie rolę badań kosmosu w rozwoju naszej cywilizacji

Þ potrafi przedstawić spójną wizję rozwoju badań nad poznaniem Układu Słonecznego

11

Dzieje Ziemi

Uczeń:

Þ zna podstawy historii Ziemi

Þ potrafi posługiwać się w stopniu podstawowym erami i okresami

Þ umie wymienić kilka ważnych wydarzeń w dziejach Ziemi

Uczeń:

Þ zna względne i bezwzględne metody odtwarzania dziejów Ziemi

Þ zna zakres badań geologii historycznej i paleontologii

Þ rozumie rolę skamieniałości przewodnich w odtwarzaniu dziejów Ziemi

Þ zna najważniejsze wydarzenia w dziejach Ziemi

Þ zna orogenezy

Uczeń:

Þ rozumie zasady zastosowania metod względnych i bezwzględnych odtwarzania dziejów Ziemi

Þ rozumie zasady wykorzystywane przy odtwarzaniu dziejów Ziemi metodami względnymi i bezwzględnymi

Þ zna losy kontynentu Pangea

Þ potrafi wskazać obszary ukształtowane przez poszczególne orogenezy

Þ zna podstawy geologii i tektoniki na świecie

Uczeń:

Þ umie powiązać najważniejsze wydarzenia w dziejach geologicznych Ziemi z rozwojem życia organicznego

Þ dostrzega powiązania pomiędzy rozpadem Pangei i zmianami klimatycznymi na Ziemi

Þ wie jakie są konsekwencje poszczególnych ruchów górotwórczych

Þ zna geologię i tektonikę świata

Uczeń:

Þ zna kryzysy życia organicznego na Ziemi i ich przyczyny

Þ potrafi zanalizować treść tabeli stratygraficznej pod kątem rozwoju gatunku ludzkiego

Þ wykazuje się wszechstronną wiedzą na tematy geologii i biogeografii

12

Geologiczna przeszłość Polski

Uczeń:

Þ potrafi wskazać położenie Polski na tle struktur geologicznych Europy

Þ wykazuje się podstawowymi wiadomościami na temat budowy geologicznej Polski

Þ potrafi umiejscowić zlodowacenia w dziejach naszego kraju

Þ wie w jakiej epoce żyje

Uczeń:

Þ zna wiek najważniejszych surowców mineralnych znajdujących się na terenie Polski

Þ rozumie powiązania pomiędzy współczesną rzeźbą Polski a jej budową geologiczną

Þ zna zasięgi zlodowaceń i rozumie ich wpływ miały na rzeźbę Polski

Þ dostrzega pasowość rzeźby Polski i jej przyczyny

Uczeń:

Þ zna wpływ poszczególnych orogenez na rzeźbę Polski

Þ potrafi powiązać najważniejsze wydarzenia w dziejach Ziemi z dziejami Polski

Þ zna konsekwencje transgresji i regresji

Þ umie powiązać zlodowacenia z występowaniem utworów powierzchniowych

Uczeń:

Þ zna historię geologiczną Polski

Þ potrafi powiązać najważniejsze wydarzenia w dziejach Ziemi z występowaniem surowców mineralnych w Polsce

Þ rozumie wzajemne zależności pomiędzy zlodowaceniami a utworami powierzchniowymi, glebami i roślinnością potencjalną

Uczeń:

Þ zna przyczyny występowania zlodowaceń na Ziemi

Þ zna chronologię plejstocenu w Polsce

Þ rozumie procesy, które doprowadziły do zróżnicowania rzeźby RP i regionalnego występowania lessów

13

Geosfery i ich budowa

Uczeń:

Þ potrafi wymienić najważniejsze geosfery

Þ wie, które z nich mają duże znaczenie dla życia na Ziemi

Þ zna budowę atmosfery

Þ zna zasady związane z cyklem hydrologicznym

Þ rozumie zróżnicowanie w budowie litosfery

Uczeń:

Þ zna rolę magnetosfery

 Þ rozumie przyczyny zmian w budowie atmosfery

Þ uczeń zna pionowy przekrój przez atmosferę

Þ uczeń rozumie i zna cykl hydrologiczny

Þ zna przyczyny zróżnicowanej budowy litosfery

Uczeń:

Þ rozumie przyczyny występowania magnetosfery

Þ zna charakterystyczne zjawiska dla magnetosfery

Þ rozumie przyczyny występowania anomalii magnetycznych

Þ wie jaki wpływ ma człowiek na przebieg cyklu hydrologicznego

Þ zna charakterystyczne właściwości poszczególnych części atmosfery

Uczeń:

Þ potrafi wytłumaczyć mechanizmy zachodzących procesów w atmosferze

Þ rozumie przyczyny wędrówki biegunów magnetycznych

Þ potrafi podać przykłady wpływu działalności człowieka na procesy zachodzące w atmosferze

Þ rozumie i potrafi wytłumaczyć wszystkie elementy cyklu hydrologicznego

Uczeń:

Þ wykazuje się szerokim zrozumieniem procesów zachodzących w geosferach

Þ potrafi przewidzieć skutki niektórych działań człowieka na funkcjonowanie systemów przyrodniczych Ziemi

Þ dostrzega podstawy wyróżnienia antroposfery i sfery krajobrazowej z geosfer na Ziemi

14

Funkcjonowanie systemu przyrodniczego

Uczeń:

Þ dostrzega zależności pomiędzy wysokością Słońca a nagrzewaniem powierzchni Ziemi

Þ wie jakie są konsekwencje występowania stref oświetlenia Ziemi

Þ wie jakie są podstawy funkcjonowania systemu przyrodniczego Ziemi

Uczeń:

Þ rozumie powiązania pomiędzy wysokością Słońca a nagrzewaniem powierzchni Ziemi

Þ zna podstawy bilansu cieplnego Ziemi

Þ zna pojęcia biotop, biocenoza

Þ umie wytłumaczyć pojęcie antropopresji

Uczeń:

Þ zna bilans promieniowania słonecznego

Þ potrafi przedstawić proces fotosyntezy w powiązaniu z promieniowaniem słonecznym

Þ zna schemat przepływu energii na Ziemi

Þ rozumnie schemat funkcjonowania systemu przyrodniczego na Ziemi

Uczeń:

Þ zna skutki i przyczyny powodujące ograniczony dostęp promieniowania słonecznego do powierzchni Ziemi

Þ rozumie rolę fotosyntezy w funkcjonowaniu systemu przyrodniczego na Ziemi

Uczeń:

Þ potrafi wskazać przykłady działalności człowieka, która wpływa na krążenie materii w biocenozie, fotosyntezę i zmiany bilansu promieniowania na Ziemi

Þ jest w stanie wskazać długofalowe konsekwencje działalności człowieka na omawianą problematykę

15

Geofizyczne podstawy budowy Ziemi

Uczeń:

Þ rozumie różnicę pomiędzy metodami bezpośrednimi i pośrednimi badania wnętrza Ziemi

Þ zna podstawowe powłoki Ziemi i umie je uszeregować w odpowiedniej kolejności

Þ zna cztery podstawowe pierwiastki budujące skorupę ziemską

Þ rozumie różnice  pomiędzy skałami osadowymi, magmowymi i przeobrażonymi

Uczeń:

Þ zna metody badania wnętrza Ziemi

Þ potrafi opisać budowę wnętrza Ziemi z uwzględnieniem jej charakterystycznych elementów

Þ rozumie zasadę powstawania prądów konwekcyjnych w płaszczu

Þ zna podział skał i potrafi pokazać to na przykładach

Uczeń:

Þ zna stopień poznania skorupy ziemskiej

Þ potrafi wytłumaczyć metody opierające się na badaniu fal sejsmicznych

Þ zna budowę wnętrza Ziemi wraz ze zmianami temperatury zachodzącymi w jej wnętrzu

Þ potrafi rozpoznać okazy podstawowych skał

Uczeń:

Þ jest w stanie określić stopień poznania budowy Ziemi

Þ rozumie jakie właściwości fizyczne zostały wykorzystane w poszczególnych metodach badawczych

Þ zna różnice w składzie chemicznym skorupy ziemskiej i kuli ziemskiej

Þ z łatwością rozpoznaje wszystkie typy skał

Uczeń:

Þ posiada własne okazy geologiczne i potrafi je samodzielnie rozpoznać

Þ uczeń zna miejsca występowania w Polsce lub na świecie „kamieni” szlachetnych

16

Struktury tektoniczne

Uczeń:

Þ rozumie podstawowe pojęcia takie jak akumulacja, warstwa skalna, fałd

Þ umie odczytać z prostego schematu podstawowe formy

Uczeń:

Þ potrafi wskazać przyczyny zmian tektonicznych w skorupie ziemskiej

Þ jest w stanie samodzielnie narysować podstawowe formy geologiczne

Uczeń:

Þ samodzielnie potrafi narysować i wytłumaczyć struktury tektoniczne

Þ umiejętnie i prawidłowo posługuje się wprowadzonymi terminami

Uczeń:

Þ potrafi powiązać znajomość poznanych struktur tektonicznych do opisania zmian rzeźby

Þ dostrzega różnice pomiędzy powstawaniem struktur tektonicznych ciągłych i nieciągłych

Þ  zna wszystkie formy omawiane na zajęciach

Uczeń:

Þ zna przykłady omawianych struktur na zajęciach znajdujące się na terenie Polski i świata

17

Teoria tektoniki płyt litosfery

Uczeń:

Þ jest w stanie wskazać wzajemne „przystawanie” kontynentów

Þ rozumie różnice pomiędzy ryftem a strefą subdukcji

Þ wie jak powstają góry

Uczeń:

Þ zna podział płyt na oceaniczne, kontynentalne i mieszane

Þ umie wytłumaczyć przyczyny powstawania stref subdukcji i ryftów

Uczeń:

Þ rozumie zespół procesów nazywanych orogenezą

Þ rozumie :”mechanikę” płyt litosfery

Þ wie jaka jest przyczyna ruchów izostatycznych

Þ zna rozkład ryftów i rowów oceanicznych na świecie

Þ potrafi wskazać łańcuchy górskie powstałe w wyniku tektoniki płyt litosfery

Uczeń:

Þ zna dokładnie budowę skorupy ziemskiej

Þ rozumie przyczyny i konsekwencje przemieszczania się płyt litosfery

Þ potrafi wytłumaczyć genezę gór powstałych w wyniku kolizji płyt litosfery

Þ umie wytłumaczyć genezę powstania Karpat

Uczeń:

Þ zna inne teorie dotyczące tektoniki płyt litosfery

Þ umie krytycznie przewidzieć przyszłość kontynentów z punktu widzenia teorii tektoniki płyt litosfery

18

Plutonizm i zjawiska sejsmiczne

Uczeń:

Þ jest w stanie powiedzieć czym są zjawiska plutoniczne

Þ umie wytłumaczyć

istotę zjawiska intruzji

Þ wie co to jest trzęsienie Ziemi i wie, jakie mogą być jego skutki

Uczeń:

Þ zna podstawowe formy intruzji

Þ rozumie różnice pomiędzy hipocentrum i epicentrum

Þ dostrzega zagrożenia związane z trzęsieniami Ziemi

Þ wie w jakich obszarach na Ziemi możemy spodziewać się trzęsień Ziemi

Uczeń:

Þ zna większość form intruzji

Þ wie jakie inne zjawiska mogą towarzyszyć trzęsieniom Ziemi

Þ potrafi ocenić działania człowieka mające na celu próbowanie przewidzenia drgań skorupy ziemskiej

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ zna podstawy skali Mercallego

Þ potrafi wskazać obszary sejsmiczne, pensejsmiczne i asejsmiczne

Uczeń:

Þ zna wpływ intruzji na skały, w których występują

Þ potrafi podać przykłady największych trzęsień, jakie miały miejsce na Ziemi

19

Zjawiska wulkaniczne i ich rozmieszczenie na Ziemi

Uczeń:

Þ dostrzega rolę wulkanów w życiu człowieka

Þ wie gdzie występują wulkany

Þ jest w stanie wymienić podstawowe produkty wulkaniczne

Uczeń:

Þ zna przyczyny nierównomiernego występowania wulkanów na Ziemi

Þ wie jak zbudowany jest wulkan

Þ potrafi wskazać grupę produktów gazowych wulkanów

Uczeń:

Þ zna typy wulkanów

Þ rozumie mechanizm pozornego przemieszczania się wulkanów nad plamami gorąca

Þ zna większość produktów wulkanicznych

Þ rozumie mechanizm powstawania gejzerów

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ zna wszystkie produkty wulkanów łącznie z wyziewami gazowymi

Þ potrafi podać przykłady wpływu wulkanizmu na działalność człowieka

Þ dostrzega powiązania pomiędzy tektoniką płyt litosfery, plutonizmem i wulkanizmem

Uczeń:

Þ zna największe erupcje wulkanów

Þ potrafi wskazać na terenie Polski miejsca, gdzie występowały procesy wulkaniczne

20

Formy ukształtowania powierzchni lądów i dna oceanów

Uczeń:

Þ zna podział kontynentów

Þ zna przybliżoną powierzchnię poszczególnych kontynentów

Þ zna podstawy podziału kontynentów na wyżyny, równiny i góry

Þ uczeń potrafi na mapie dna oceanicznego wskazać kilka podstawowych form ukształtowania

Uczeń:

Þ zna proporcje wysokości lądów  i głębokości oceanów w stosunku do całkowitej powierzchni Ziemi

Þ rozumie podstawowe pojęcia takie jak blok kontynentalny, basen oceaniczny itp.

Þ zna podstawowe cechy ukształtowania Polski

Uczeń:

Þ zna w stopniu zadawalającym budowę dna oceanicznego i powierzchni kontynentów

Þ dostrzega charakterystyczne cechy ukształtowania Polski

Þ rozpoznaje obszary młodoglacjalne, staroglacjalne i góry

Þ zna podstawy podziału regionalnego Polski

Uczeń:

Þ zna genezę form ukształtowania dna morskiego i bez problemów jest w stanie odnieść ją do tematów poprzednich

Þ biegle i ze zrozumieniem posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ zna konsekwencje położenia i ukształtowania Polski

Þ zna genezę rzeźby Polski

Þ zna krainy geograficzne Polski i zasady według jakich zostały wyznaczone

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować pod względem form rzeźby wybrany region Polski

Þ zna przykłady wpływu ukształtowania dna oceanicznego na działalność człowieka

21

Wietrzenie

Uczeń:

Þ zna zjawisko wietrzenia

Þ rozumie wpływ wietrzenia na kształtowanie się krajobrazu

Þ jest w stanie przy pomocy nauczyciela wymienić różne sposoby wietrzenia skał

Uczeń:

Þ umie charakteryzować poszczególne typy wietrzenia na Ziemi

Þ uczeń rozumie różnice w intensywności poszczególnych typów wietrzenia na świecie

Þ zna podstawowe formy związane z poszczególnymi typami wietrzenia

Uczeń:

Þ rozumie na czym polega mechanizm poszczególnych typów wietrzenia

Þ potrafi wskazać przykłady form krajobrazu powstałych pod wpływem poszczególnych typów wietrzenia

Þ zna obszary występowania procesów krasowych

Uczeń:

Þ rozumie powiązania pomiędzy odpornością skał, klimatem, typami wietrzenia i formami, które może spotkać

Þ potrafi wskazać wiele przykładów form spotykanych na świecie, w tym również w Polsce

Þ zna wszystkie formy omawiane w programie i związane z poszczególnymi procesami

Þ rozumie zróżnicowanie występowania stref wietrzenia na Ziemi

Uczeń:

Þ potrafi opisać zmiany typów wietrzenia w Polsce od prekambru po dzień dzisiejszy

Þ potrafi samodzielnie zanalizować teoretyczny rozwój rzeźby we wszystkich strefach klimatycznych

22

Procesy stokowe

Uczeń:

Þ zna pojęcie grawitacyjnych ruchów masowych

Þ jest w stanie określić przykładowe miejsca, gdzie możemy je spotkać

Uczeń:

Þ jest w stanie wymienić przyczyny występowania grawitacyjnych ruchów masowych

Þ zna podstawowe procesy stokowe

Þ wie jaki wpływ ma strefa klimatyczna na procesy stokowe

Uczeń:

Þ rozróżnia większość procesów stokowych

Þ umie powiązać nachylenie stoku, typ skały, warunki atmosferyczne z potencjalnym zagrożeniem ze strony tych procesów

Þ zna procesy stokowe związane z klimatami chłodnymi

Uczeń:

Þ umiejętnie stosuje terminologię wprowadzoną podczas zajęć

Þ umie podać przykłady konkretnych miejsc w Polsce i na świecie, gdzie występują dane procesy stokowe

Þwie jakie działania należy podjąć, aby zminimalizować negatywne skutki tych procesów

Þ zna miejsca i przyczyny występowania procesów niwalnych

Uczeń:

Þ zna przykłady największych tragedii związanych z grawitacyjnymi ruchami masowymi

Þ wie, gdzie w najbliższej okolicy wydarzyły się np. katastrofy budowlane spowodowane omawianymi procesami

23

Procesy glacjalne

Uczeń:

Þ umie wskazać różnice pomiędzy lodowcami górskimi a lądolodami

Þ zna kilka podstawowych form polodowcowych

Þ potrafi wskazać na mapie obszary współcześnie zlodowacone

Uczeń:

Þ wie jak powstaje lód lodowcowy

Þ zna warunki i miejsca sprzyjające powstawaniu lodowców

Þ potrafi wskazać na mapie Polski obszary ukształtowane przez lodowce

Uczeń:

Þ zna mechanikę lodowców

Þ zna cykl powstawania lodu lodowcowego ze śniegu

Þ potrafi wytłumaczyć zasadę powstawania form związanych z działalnością lodowców górskich i lądolodów

Uczeń:

Þ zna wpływ lodowców na rzeźbę

Þ rozróżnia formy związane z erozyjną i akumulacyjną działalnością lodowców

Þ rozumie wpływ klimatu peryglacjalnego na obszary znajdujące się przed lodowcem

Þ zna miejsca występowania pozostałości form polodowcowych w Polsce

Uczeń:

Þ zna zasięgi maksymalnych zlodowaceń w plejstocenie na świecie

Þ zna przyczyny powstania wiecznej zmarzliny

Þ zna formy występujące w tundrze związane z pozostałościami zlodowaceń i  klimatem peryglacjalnym

24

Procesy fluwialne

Uczeń:

Þ rozumie różnice pomiędzy erozją a wietrzeniem

Þ potrafi wskazać  formy powstałe w wyniku erozji

Þ jest w stanie wskazać biegi rzeki

Þ wie co to jest ujęcie rzeki i delta

Uczeń:

Þ rozumie zróżnicowanie procesów zachodzących w dolinach rzecznych

Þ wie jak wygląda profil poprzeczny doliny rzecznej

Uczeń:

Þ zna procesy zachodzące w korycie rzecznym

Þ wie jak powstają meandry

Þ rozróżnia typy ujść rzecznych

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ na podstawie map uczeń potrafi rozpoznać charakter rzeki

Þ rozumie jaki wpływ ma klimat na procesy fluwialne

Uczeń:

Þ zna przykłady ze świata i Polski występowania różnych form fluwialnych w szczególności powstawania delt i estuariów rzecznych

25

Procesy eoliczne

Uczeń:

Þ zna warunki sprzyjające procesom eolicznym

Þ wie czym różni się pustynia od półpustyni

Þ wie czym różni się less od piasku

Uczeń:

Þ rozumie zjawisko deflacji

Þ wie co to jest korazja

Þ wie jakie są rodzaje wydm

Þ zna typy pustyń

Þ  wie gdzie w Polsce znajdują się lessy

Uczeń:

Þ zna typy wydm

Þ rozumie przyczyny ich zróżnicowanej budowy

Þ wie jak rozwija się krajobraz lessowy

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ wie gdzie w Polsce występują pozostałości form eolicznych

Þ rozumie i umie wytłumaczyć zależności pomiędzy wysokością opadów a intensywnością procesów eolicznych

Uczeń:

Þ zna wiele przykładów ze świata różnych typów pustyń

Þ zna przyczyny powstawania pustyń i potrafi odnieść je do konkretnych przykładów

26

Procesy brzegowe

Uczeń:

Þ zna podstawowe typy wybrzeży

Þ rozumie jak morze może budować i niszczyć wybrzeża

Þ potrafi scharakteryzować i zakwalifikować polskie wybrzeże

Þ wie jak powstają mierzeje

Þ

Uczeń:

Þ zna grupę procesów morskich

Þ wie jak powstają atole

Þ zna kilka przykładowych wybrzeży zanurzonych

Þ rozumie zasadę powstawania klifów; rozumie jaka jest różnica pomiędzy klifem aktywnym i martwym

Uczeń:

Þ zna etapy rozwoju wybrzeża klifowego

Þ wie jaki wpływ na kształtowanie się wybrzeża ma odporność skał budujących podłoże

Þ zna zasady tworzenia się delty wstecznej, lida i laguny

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ zna typy wybrzeży i zna przykłady ich występowania na świecie

Þ zna genezę omawianych wybrzeży

Þ zna cechy wybrzeża mangrowego

Uczeń:

Þ potrafi wymienić miejsca występowania na świecie wybrzeży mangrowych

Þ potrafi przedstawić ewolucję wybrzeży Bałtyku od momentu ustąpienia lądolodu skandynawskiego

27

Stadia rozwoju rzeźby terenu

Uczeń:

Þ zna podstawy cyklu geomorfologicznego

Þ rozumie na czym polega odmłodzenie rzeźby

Þ wie jak człowiek może wpływać na rzeźbę powierzchni Ziemi

Uczeń:

Þ zna stadia rozwoju rzeźby

Þ jest w stanie rozpoznać stadia rozwoju rzeźby na podstawie zdjęć

Þ rozumie pojęcie odmłodzenia rzeźby

Þ wie od jakich czynników zależy prędkość niszczenia rzeźby

Þ zna przykłady rzeźby antropogenicznej

Uczeń:

Þ potrafi opisać każdy ze stadiałów rzeźby

Þ zna podział stadiałów w zależności od klimatu w jakim występuje

Þ potrafi podać przykłady na różne rodzaje odmłodzenia

rzeźby

Þ wie na czym polega inwersja rzeźby

Uczeń:

Þ zna przebieg poszczególnych cykli geomorfologicznych

Þ ze zrozumieniem posługuje się wprowadzonymi w czasie lekcji terminami

Þ zna przykłady inwersji rzeźby z terenu Polski

Þ zna przykłady pozostałych stadiów rozwoju rzeźby z Polski i ze świata

Uczeń:

Þ zna konsekwencje zmian rzeźby przez człowieka i potrafi podać ich przykłady

Þ potrafi podać wiele przykładów, różnych stadiów rozwoju rzeźby na świecie

28

Czynniki kształtujące pogodę i klimat

Uczeń:

Þ rozumie różnicę pomiędzy klimatem i pogodą

Þ zna przybliżony rozkład temperatury na Ziemi

Þ zna podstawowe rodzaje chmur

Uczeń:

Þ zna przyczyny nierównomiernego rozkładu średniej rocznej temperatury powietrza

Þ zna przyczyny nierównomiernego rozkładu średniej rocznej sumy opadów

Þ rozumie przyczyny nierównomiernego nagrzewania powierzchni Ziemi

Þ zna schemat cyrkulacji atmosferycznej i rozumie zasady powstawania monsunów

Þ zna polskie nazwy chmur

Uczeń:

Þ zna przyczyny powstawania cyrkulacji atmosferycznej

Þ umie scharakteryzować rodzaje chmur

Þ rozumie przyczyny zmian pogody spowodowane frontami atmosferycznymi

Þ rozumie przyczyny i konsekwencje wiatrów lokalnych

Þ rozumie różnice pomiędzy wilgotnością względną i bezwzględną

Þ rozumie różnice w pochłanianiu i odbijaniu promieni słonecznych przez różne podłoże

Uczeń:

Þ potrafi wytłumaczyć wpływ siły Coriolisa na cyrkulacje powietrza na Ziemi

Þ zna charakterystykę rodzajów chmur

Þ potrafi biegle przeliczać temperaturę na różne skale

Þ zna dokładny rozkład opadów i temperatury na świecie oraz potrafi uzasadnić zaobserwowane dysproporcje

Uczeń:

Þ potrafi przedstawić rozwój ośrodka niżowego w strefie umiarkowanej aż do powstania frontu zokludowanego

Þ potrafi odnieść kształtowanie się pogody pod wpływem frontów atmosferycznych do pogody w Polsce

29

Strefy klimatyczne Ziemi i ich uwarunkowanie

Uczeń:

Þ zna ogólną charakterystykę stref klimatycznych

Þ potrafi zlokalizować Polskę na mapie stref klimatycznych świata

Þ rozumie pojęcie klimat lokalny

Uczeń:

Þ zna występowanie strefy konwergencji

Þ potrafi wskazać na mapie rozkład głównych ośrodków barycznych

Þ umie odczytać podstawowe dane z wykresów klimatycznych

Uczeń:

Þ zna rozkład ośrodków barycznych na Ziemi

Þ rozumie przyczyny występowania niejednolitych granic pomiędzy strefami klimatycznymi

Þ zna charakterystyczne wykresy klimatyczne dla poszczególnych stref klimatycznych

Uczeń:

Þ zna podział klimatów Ziemi i potrafi wydzielić w ich obrębie typy

Þ zna wpływ człowieka na klimat (rozumie mechanizm klimatu miasta)

Þ rozumie przyczyny występowania zjawiska inwersji opadów

Uczeń:

Þ potrafi na przykładach scharakteryzować pojęcie ekoklimatu

Þ zna przykłady mikroklimatów wykorzystywanych w lecznictwie

30

Warunki klimatyczne Europy i Polski

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować klimat Europy

Þ wie co powoduje zmienność pogody w naszym kraju

Þ potrafi scharakteryzować klimat Polski

Uczeń:

Þ zna czynniki wpływające na klimat Europy

Þ wie jakie masy powietrza kształtują pogodę w Polsce

Þ rozumie przyczyny przebiegu rocznych amplitud temperatury

Þ potrafi wytłumaczyć przyczyny nierównego trwania okresu wegetacyjnego w Polsce

Uczeń:

Þ zna rozkład ciśnienia nad Europą

Þ rozumie wpływ frontów atmosferycznych na zmiany pogody na kontynencie

Þ wie jaką pogodę w Polsce przynoszą masy powietrza w poszczególnych porach rok

Þ rozumie przyczyny zróżnicowania długości dnia na terenie naszego kraju

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować klimat Polski z uwzględnieniem przyczyn jego regionalnego zróżnicowania

Þ rozumie jak klimat Polski warunkuje działalność człowieka

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Uczeń:

Þ zna zmiany klimatu Polski w czasach historycznych

Þ umie samodzielnie ocenić i zanalizować mapę synoptyczną oraz przewidzieć zmiany pogody

31

Zmiany klimatyczne i skutki ekstremalnych zjawisk atmosferycznych oraz badanie pogody i klimatu

Uczeń:

Þ rozumie, że klimat na Ziemi jest rzeczą, która ulega dynamicznym przemianom

Þ potrafi wskazać obszary na Ziemi, na których występują huragany

Þ wie jakie skutki niesie ze sobą niedostatek występowania wody

Uczeń:

Þ potrafi wyjaśnić mechanizm powstawania cyklonów

Þ zna inne ekstremalne zjawiska atmosferyczne

Þ wie jakie są przyczyny występowania powodzi

Uczeń:

Þ zna przykłady ekstremalnych zjawisk atmosferycznych z Polski

Þ rozumie konsekwencje zmian średniej temperatury na Ziemi

Þ zna obszary w szczególności zagrożone suszami

Uczeń:

Þ zna wszystkie ekstremalne zjawiska atmosferyczne występujące na świece

Þ potrafi podać przykłady obszarów zagrożonych poszczególnymi zjawiskami

Þ umie czytać i interpretować mapę synoptyczną

Uczeń:

Þ zna metody monitorowania ekstremalnych zjawisk atmosferycznych

Þ potrafi wskazać przykłady działalności człowieka, która sprzyja powstawaniu omawianych zjawisk

32

Wszechocean

Uczeń:

Þ zna podział wszechoceanu

Þ rozumie podstawowe pojęcia: cieśnina i zatoka, morze przybrzeżne i śródziemne

Þ wie o różnym zasoleniu wód oceanicznych i potrafi podać kilka czynników wpływających na to zróżnicowanie

Uczeń:

Þ zna dokładny podział wszechoceanu

Þ zna podział mórz i potrafi podać ich przykłady

Þ zna przybliżony rozkład temperatury wód oceanicznych.

Þ rozumie przyczyny występowania lodu na oceanach

Þ rozumie mechanizm występowania pływów

Þ rozumie mechanizm występowania prądów morskich

Uczeń:

Þ zna przybliżony skład wody morskiej

Þ zna rozkład zasolenia wody morskiej (PSU) na świecie i potrafi go uzasadnić

Þ zna podział lodu morskiego

Þ zna mechanizm falowania

Þ potrafi wskazać regiony występowania różnych fal

Þ umie wytłumaczyć mechanizm powstawania różnych fal

Uczeń:

Þ zna rozkład pionowy temperatury w oceanie

Þ wie, jakie są konsekwencje wyższej średniej rocznej temperatury wód oceanicznych od temperatury na kontynentach

Þ zna obszary występowania zjawisk lodowych w oceanach

Þ rozumie zjawisko upwellingu

Þ rozróżnia rodzaje pływów

Uczeń:

Þ potrafi podać konsekwencje dla działalności człowieka zjawiska upwellingu

Þ zna rozkład pływów na Ziemi

Þ wie jakie czynniki wpływają na zwiększenie ich wielkości

33

Morze Bałtyckie

Uczeń:

Þ potrafi sklasyfikować Morze Bałtyckie do odpowiedniego typu

Þ wie kiedy kształtował się Bałtyk

Þ wie jakie jest zróżnicowanie w zasoleniu Bałtyku

Uczeń:

Þ zna przyczyny małego zróżnicowani zasolenia Bałtyku

Þ zna etapy kształtowania się Bałtyku

Þ rozumie przyczyny niebezpieczeństw płynących z działalności człowieka

Uczeń:

Þ zna przestrzenne zróżnicowanie zasolenia Bałtyku

Þ zna konsekwencje ruchów izostatycznych dla Bałtyku

Þ zna obszar zlewiska Bałtyku

Þ rozumie przyczyny nierównomiernego występowania zjawisk lodowych na Bałtyku

Uczeń:

Þ zna pionowy rozkład zasolenia Bałtyku

Þ zna przyczyny  eutrofizacji Bałtyku

Þ zna największych trucicieli Bałtyku

Uczeń:

Þ zna genezę powstania bursztynu, wie gdzie występują, zna ich szerokie zastosowanie

34

Wody podziemne

Uczeń:

Þ rozumie podział wód podziemnych

Þ umie wytłumaczyć termin zwierciadło wód podziemnych

Þ wie skąd biorą się wody pod powierzchnią Ziemi

Þ wie co to jest źródło i potrafi podać jakiś przykład źródeł

Uczeń:

Þ zna podział wód podziemnych

Þ rozumie pojęcia skały przepuszczalne, skały nie przepuszczalne i warstwy wodonośne

Þ rozumie zasadę występowania wód artezyjskich

Þ potrafi opisać wybrane typy źródeł

Uczeń:

Þ zna właściwości wód z poszczególnych poziomów

Þ zna typy źródeł

Þ wie jakie są przyczyny występowania wód mineralnych

Þ potrafi narysować schemat występowania wód podziemnych

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ zna typy źródeł i potrafi wskazać przykłady znane z terenu Polski

Þ rozumie zasadę powstawania wód juwenilnych

Þ rozumie termin cieplice

Þ zna zastosowanie wód mineralnych

Uczeń:

Þ zna wiele przykładów występowania różnych typów źródeł na terenie Polski

Þ zna przykłady występowania na terenie Polski i świata wód artezyjskich

35

Rzeki i dorzecza

Uczeń:

Þ rozumie termin rzeka główna

Þ wie jakie zlewiska znajdują się na terenie Polski

Þ potrafi wskazać na mapie największe dorzecza w Polsce

Uczeń:

Þ rozumie i potrafi wskazać na mapie fizycznej dział wodny

Þ rozumie termin ustrój rzeczny

Þ zna najdłuższe rzeki świata i potrafi je wskazać na mapie

Þ rozumie przyczyny powstawania wodospadów

Þ potrafi opisać profil podłużny rzeki

Uczeń:

Þ rozumie pojęcia przepływu średniego i spływu jednostkowego

Þ rozumie przyczyny wezbrań na rzekach

Þ zna podział rzek ze względu na ciągłość zasilania

Þ zna najdłuższe rzeki Polski

Uczeń:

Þ zna różne rodzaje reżimów rzecznych i potrafi je uzależnić od klimatu

Þ potrafi podać przykłady rzek autochtonicznych i allochtonicznych

Þrozumie przyczyny zmienności odpływu całkowitego rzek w Polsce

Uczeń:

Þ potrafi podać wiele  przykładów rzek na świecie wraz z ich charakterystyką

36

Jeziora, mokradła i sztuczne zbiorniki wodne

Uczeń:

Þ potrafi wymienić podstawowe typy jezior

Þ rozumie pojęcie jeziorności

Þ zna największe i najgłębsze jezioro świata

Uczeń:

Þ umie scharakteryzować genezę podstawowych typów jezior

Þ rozumie pojęcie bagnistości

Þ potrafi wskazać na mapie świata obszary o dużej jeziorzystości

Uczeń:

Þ zna największe jeziora świata

Þ potrafi scharakteryzować większość typów jezior

Þ rozumie podział mokradeł na stałe i okresowe

Þ zna największe sztuczne zbiorniki w Polsce

Uczeń:

Þ zna funkcje sztucznych zbiorników wodnych

Þ zna największe sztuczne zbiorniki na świecie

Þ potrafi wskazać po kilka przykładów do poznanych typów jezior zarówno z Polski, jak i ze świata

Uczeń:

Þ potrafi podać argumenty zarówno za, jak i przeciw budowie sztucznych zbiorników wodnych

Þ zna przykłady negatywnych skutków budowy zapór na świecie

37

Lądolody, lodowce górskie i wieloletnia zmarzlina

Uczeń:

Þ potrafi wytłumaczyć czym jest zlodowacenie

Þ potrafi wyjaśnić działalność lodowców

Þ wie czym jest wieczna zmarzlina

Uczeń:

Þ wie ile wody słodkiej jest zgromadzone w lodowcach i lądolodach

Þ wie czym zajmuje się glacjologia

Þ potrafi wskazać na mapie obszary współcześnie zlodowacone

Þ zna typy lodowców górskich

Uczeń:

Þ zna zasięg zlodowacenia plejstoceńskiego

Þ zna dokładnie rozmieszczenie obszarów współcześnie zlodowaconych

Þ wie w jakich regionach na Ziemi możemy spotkać wieczną zmarzlinę

Þ rozumie przyczyny powstania wiecznej zmarzliny

Uczeń:

Þ potrafi wytłumaczyć różnice pomiędzy poszczególnymi typami lodowców

Þ zna przykłady typów lodowców

Þ zna największe lodowce na świecie

Þ rozumie znaczenie wiecznej zmarzliny dla działalności człowieka

Uczeń:

Þ zna procesy zachodzące w wiecznej zmarzlinie

Þ potrafi opisać formy spotykane na obszarze występowania wiecznej zmarzliny np.: pingo, tufur. grunty strukturalne

38

Gleby, ich geneza i klasyfikacja

Uczeń:

Þ wie co to jest gleba

Þ rozumie jakie znaczenie ma gleba dla działalności człowieka

Þ potrafi przypoządkowac odpowiednią glebę do odpowiedniej strefy występowania na Ziemi

Þ zna podstawowe gleby na terenie Polski i potrafi wskazać obszary najżyźniejsze

Uczeń:

Þ zna główne poziomy glebowe

Þ rozumie role czynników glebotwórczych

Þ wie jaka role odgrywa próchnica

Þ potrafi scharakteryzowac podstawowe typy gleb

Þ rozumie podstawy podziału na klasy bonitacyjne

Þ rozróżnia gleby strefowe i astrefowe

Þ zna charakterystykę najważniejszych gleb występujących w Polsce

Uczeń:

Þ zna charakterystykę gleb na świecie

Þ potrafi podać czynniki decydujące o żyzności gleby

Þ wie od czego zależy pH gleby

Þ umie wyjaśnić właściwości fizyczne gleby

Þ wie co gwarantuje dobry wzrost roślin

Þ zna charakterystystykę najważniejszych gleb na świecie

Þ rozumie zależność pomiędzy żyznością gleby a wymaganiami roślin uprawnych

Þ umie podać przykłady wykorzystania konkretnych typów gleb dla odpowiednich roślin

Uczeń:

Þ zna klasy bonitacyjne gleb w Polsce  i potrafi na tej podstawie przedstawić ocenić wartość bonitacyjną gleb w naszym kraju

Þ zna podstawy podziału gleb według FAO/UNESCO

Þ zna biegle chatakterystykę gleb na świecie i w Polsce

Þ zna podział kompleksów przydatności rolniczej gleb w Polsce

Uczeń:

Þ zna najrzyźniejsze regiony  nw świecie

Þ dostrzega powiązania pomiędzy miejscami rozwoju starożytnych cywilizacji i występowaniem gleb

39

Przestrzenne zróżnicowanie gleb na świecie i w Polsce

40

Roślinność kontynentów

Uczeń:

Þ rozumie czynniki wpływające na zróżnicowanie roślinności

Þ zna znazenie terminów formacja roślinna i biom

Þ potrafi opisać podstawowe formacje roslinne Polski

Uczeń:

Þ zna rozmieszczenie ważniejszych formacji roślinnych na świecie

Þ potrafi scharakteryzować formacje roślinne naszej strefy

Þ rozumie przyczyny występowania w Polsce reliktów

Þ zna przykłady endemitów występujhących w Polsce

Þ zna piętrowość roślinności w Polsce

Uczeń:

Þ zna charakterystykę formacji roślinnych na świecie

Þ zna przyczyny różnic w wystepowaniu piętrowości roślinnej na świecie

Þ zna przykłady reliktów występujacych na terenie Polski

Þ rozumie w jaki sposób znalazły się one na naszym terytorium

Uczeń:

Þ potrafi podać różnice pomiędzy roślinnosćią potencjalną a rzeczywistą Polski

Þ potrafi wskazać puszcze znajdujace się na terenie Polski

Þ rozumie przyczyny  zróżnicowania w roślinności półkuli północnej i południowej

Uczeń:

Þ opisując strefy roślinne posługuje się wieloma przykładami roślin charakterystycznych dla danego regionu

41

Zwierzęta lądów i oceanów

Uczeń:

Þ rozumie termi fauna i siedlisko

Þ rozumie powiąznia pomiędzy poznana dotychczas strefowością a występowaniem ziwrząt

Þ jest świadomy zróżnicowania życia w morzach  i oceanach

Uczeń:

Þ potrafi opisując strefy roślinne podać przykłady występujących w nich zwierząt

Þ zna podział oceanu na strefy biotyczne

Þ zna podstawowy podział zoogeograficzny

Uczeń:

Þ potrafi opisując strefy roślinne podać  wiele przykładów występujących w nich zwierząt

Þ zna zróżnicowanie życia w oceanach i potrafi podać jego przykłady

Uczeń:

Þ umie scharakteryzować królestwa i krainy zoogeograficzne

Þ zna wiele związków występowania zwierząt ze strefowym układem formacji roślinnych

Uczeń:

Þ dostrzega powiazania pomiędzy występowaniem zwuierzatr a działalnością człowieka

Þ potrafi podać wiele przykładów zwierząt chatrakterystycznych dla przykładowych regionów świata

42

Różnorodność środowiska przyrodniczego Ziemi – strefowe środowiska przyrodnicze

Uczeń:

Þ rozumie powiązanie powiązanie pomiędzy iloscia promieni słonecznych docierajacych do powierzchni Ziemi a strefowością przyrodniczą

Þ zna czynniki wywołujące astrefowość

Uczeń:

Þ potrafi przedstawic przyczyczyny przejściowości stref na Ziemi

Þ potrafi podać przykłady przejściowości stref

Þ zna podstawowe zależności w środowisku przyrodniczym

Þ zna przykład środowiska astrefowego

Uczeń:

Þ zna wiele przykładów z różnych kontynentów środowisk astrefowych

Þ rozumie wiele zależności w środowisku przyrodniczym i potrafi zilustrować je przykładami

Þ zna zróżnicowanie długości dnia i nocy na Ziemi

Uczeń:

Þ zna wiele zależności w środowisku przyrodniczym

Þ potrafi samodzielnie znaleźć i zcharakteryzować obszary astrefowe na świecie

Þ porafi powiązać zdobyte informacje w ostatnim roku nauki z występoawniem strefowości na świecie

Uczeń:

Þ dostrzega wielopłaszczyznowość zalezności wsytępujących w środowisku przyrodniczym i potrafi je zilustrować bogatymi przykładami

43

Różnorodność środowiska przyrodniczego Ziemi – astrefowe środowiska przyrodnicze

44

Warsztat geograficzny: Jak kształtuje się oblicze Ziemi

W zależności od realizowanego warsztatu należy dobrać odpowiednie kryteria oceniania