Numer lekcji

Temat

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Ocena celująca

44

Zasiedlanie Ziemi

Uczeń:

Þ wie, gdzie prawdopodobnie znajduje się kolebka ludzkości

Þ rozumie zależność pomiędzy rozwojem człowieka a zasiedlaniem

Þ potrafi wskazać przykłady obszarów zamieszkanych i niezamieszkałych przez człowieka

Uczeń:

Þ zna etapy zasiedlania Ziemi przez człowieka

Þ widzi zależności pomiędzy prądami morskimi, wiatrami a zasiedlaniem Ziemi

Þ potrafi podać szacunkowe dane dotyczące liczby ludności na początku n.e.

Uczeń:

Þ rozumie wpływ zmian klimatycznych w czwartorzędzie na zasiedlanie Ziemi

Þ wie, jaki wpływ na liczbę ludności miało zapoczątkowanie uprawy roli

Þ zna i  rozumie pojęcia ekumeny, subekumeny i anekumeny, potrafi podać ich przykłady

Uczeń:

Þ potrafi wskazać zmiany w przebiegu granic ekumeny, subekumeny i anekumeny na świecie

Þ rozumie przyczyny powrotu niektórych regionów świata do anekumeny

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ zna zmiany liczby mieszkańców świata

Uczeń:

Þ zna zależności pomiędzy rozwojem człowieka a zasiedlaniem Ziemi

Þ potrafi wskazać miejsca, w których ulokowały się starożytne cywilizacje i wie, dlaczego rozwinęły się one właśnie tam

45

Eksplozja demograficzna – jej przyczyny i demograficzne skutki

Uczeń:

Þ potrafi wykazać się rozumieniem pojęć: przyrost naturalny, demografia i eksplozja demograficzna

Þ umie wskazać przykłady państw o ujemnym i dodatnim przyroście naturalnym

Þ zna kilka najludniejszych krajów świata

Uczeń:

Þ wie, jakie były przyczyny zwiększania się przyrostu naturalnego w XIX i XX wieku

Þ zna przyczyny zmniejszenia się śmiertelności ludzi

Uczeń:

Þ potrafi zanalizować zmiany przyrostu naturalnego w wybranym kraju na świecie

Þ wie, jakie są przyczyny eksplozji demograficznej

Þ zna współczesne zróżnicowanie przyrostu naturalnego na świecie i potrafi podać przyczyny dysproporcji

Uczeń:

Þ zna sposoby walki z eksplozją demograficzną

Þ rozumie konsekwencje eksplozji demograficznej

Þ potrafi ustosunkować się do wizji przeludnienia Ziemi

Uczeń:

Þ zna konkretne przykłady programów zajmujących się ograniczeniem przyrostu naturalnego w wybranych krajach na świecie

46

Regionalne różnice w strukturze wieku i płci ludności

Uczeń:

Þ umie zanalizować piramidę płci i wieku

Þ potrafi powiedzieć, gdzie i dlaczego ludzie żyją dłużej

Þ rozumie termin współczynnik feminizacji i maskulinizacji

Uczeń:

Þ zna zmiany w długości życia, jakie zaszły na świecie w XIX i XX wieku

Þ rozumie wpływ migracji na zaburzenia struktury płci i wieku

Uczeń:

Þ potrafi porównać sytuację w Polsce do sytuacji w KWR i KSR pod względem długości życia

Þ potrafi podać bardzo konkretne przykłady regionalnych różnic w strukturze płci

Uczeń:

Þ rozumie konsekwencje zmian w strukturze płci i wieku

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Uczeń:

Þ zna strukturę płci i wieku w swoim regionie

Þ potrafi wskazać przykłady ze świata, prób wpływania na niekorzystne konsekwencje starzejącego się społeczeństwa

47

Zróżnicowanie rasowe ludności świata

Uczeń:

Þ ma świadomość zróżnicowania ras ludzkich

Þ potrafi opisać podstawowe cechy charakterystyczne ras

Uczeń:

Þ zna podział ras wg Garana

Þ rozumie przyczyny metysażu

Þ jest świadomy problemów związanych z rasizmem

Uczeń:

Þ zna charakterystykę ras wg Garana

Þ wie, jakie są przyczyny obecnego wymieszania rasowego na świecie

Uczeń:

Þ zna podział ras wg Cuviera i Garana

Þ rozumie trudności w szczegółowym podziale ras

Uczeń:

Þ zna przykłady ze świata miast i państw, w których nastąpiło największe wymieszanie się ras ludzkich

48

Języki świata

Uczeń:

Þ ma świadomość zróżnicowania językowego na świecie

Þ zna szacowaną liczbę języków na świecie
Þ wie o istnieniu wielu alfabetów

Uczeń:

Þ potrafi podać przykłady krajów jedno i wielojęzykowych

Þ potrafi przyporządkować odpowiedni alfabet do odpowiedniego regionu

Þ zna rodziny języków

Uczeń:

Þ potrafi wskazać przykłady języków urzędowych, międzynarodowych i martwych

Þ rozumie rolę języka w utrzymaniu tożsamości narodowej

Uczeń:

Þ potrafi wskazać przykłady dwujęzycznych regionów w Polsce i na świecie

Þ zna genezę rodzin językowych i wie, z jakich rodzin wywodzą się wybrane języki europejskie

Uczeń:

Þ rozumie wzajemne oddziaływanie na siebie języków i potrafi wskazać tego przykłady w języku polskim lub jakimkolwiek innym na świecie

49

Polacy na świecie. Mniejszości narodowe w Polsce

Uczeń:

Þ dostrzega problematykę związaną z Polakami mieszkającymi za granicą

Þ jest świadomy występowania mniejszości narodowych w RP

Uczeń:

Þ zna przyczyny migracji Polaków

Þ zna występowanie mniejszości narodowych w Polsce

Þ zna miejsca, w których koncentruje się polonia na świecie

Uczeń:

Þ potrafi prześledzić w czasie zmiany przyczyn migracji Polaków

Þ wie, jak zmieniała się w Polsce struktura narodowościowa w ciągu ostatniego wieku

Uczeń:

Þ potrafi podać przyczyny występowania mniejszości narodowych w Polsce

Uczeń:

Þ potrafi podać przykłady działalności kulturalnej mniejszości narodowych w różnych regionach Polski

50

Zróżnicowanie religijne ludności świata

Uczeń:

Þ dostrzega zróżnicowanie religijne na świecie

Þ zna największe współczesne religie

Uczeń:

Þ wie, jakie są tendencje zmian w rozwoju religii

Þ zna regionalne zróżnicowanie religii

Uczeń:

Þ zna charakterystykę podstawowych religii na świecie

Þ rozumie pojęcia ekumenizm i agnostycyzm

Uczeń:

Þ zna miejsca święte najważniejszych religii na świecie

Uczeń:

Þ potrafi wskazać wspólne elementy poszczególnych religii np. wspólne miejsca święte

51

Struktura religijna ludności Polski

Uczeń:

Þ jest świadomy zróżnicowania religijnego w Polsce

Þ dostrzega podstawowe powiązania pomiędzy religią a działalnością człowieka

Uczeń:

Þ zna różne kościoły katolickie, które można spotkać w Polsce

Þ rozumie rolę migracji religijnych w naszym kraju

Þ dostrzega powiązania pomiędzy religiami a szacunkiem do życia

Þ rozumie dążenie poszczególnych religii do zwalczania ubóstwa

Uczeń:

Þ rozumie zależność pomiędzy osobami ochrzczonymi i praktykującymi

Þ potrafi podać zróżnicowanie przestrzenne religii w RP

Þ zna różne interpretacje terminu dżihad

Þ widzi powiązania pomiędzy religią a ochroną środowiska

Uczeń:

Þ zna historię pojawienia się w Polsce poszczególnych religii

Þ zna historię mariawitów

Þ rozumie tezy Maxa Webera

Þ potrafi wskazać przykłady powiązania pomiędzy religią a poziomem rozwoju życia gospodarczego

Uczeń:

Þ zna z historii wkład innych wyznań w kulturę Polski

Þ zna wiele przykładów powiązania działalności człowieka z religią różnych regionów świata

52

Religie a gospodarka i zmiany liczby ludności

53

Kręgi kulturowe świata

Uczeń:

Þ dostrzega zróżnicowanie kulturowe świata

Þ rozumie pojęcie cywilizacji i wie, że były one oparte na różnych kulturach

Uczeń:

Þ rozumie, że na świecie występują różne hierarchie wartości

Þ zna przykłady różnych cywilizacji w dziejach ludzkości

Þ wie, do jakiej cywilizacji zaliczana jest Polska

Uczeń:

Þ zna różne próby klasyfikacji cywilizacji

Þ potrafi dokładniej scharakteryzować cywilizację łacińską

Þ rozumie rolę wspólnot w powstawaniu i zróżnicowaniu kultury na świecie

Uczeń:

Þ zna charakterystykę zróżnicowania cywilizacyjnego świata

Þ potrafi podać przykłady małych wspólnot kulturowych w Polsce

Uczeń:

Þ potrafi wskazać w najbliższym otoczeniu odrębne wspólnoty kulturowe

54

Zróżnicowanie rolnictwa na świecie i w Polsce

Uczeń:

Þ zna podstawowe rodzaje działalności rolniczej człowieka

Þ wie, jak człowiek może wpływać na żyzność gleby

Þ rozumie rolę mechanizacji we współczesnym rolnictwie

Þ dostrzega różnice pomiędzy rolnictwem intensywnym i ekstensywnym

Uczeń:

Þ wie, co wpływa na intensywność i efektywność w rolnictwie

Þ rozumie różnice pomiędzy nawozami sztucznymi i naturalnymi

Þ rozumie rolę nawadniania i odwadniania terenów

Þ potrafi scharakteryzować podstawowe typy rolnictwa

Uczeń:

Þ wie, jak wpływają główne nawozy na plony

Þ dostrzega zagrożenia w nadmiernym używaniu nawozów sztucznych

Þ zna kraje, które mają największy areał gruntów nawadnianych

Þ zna przyczyny zmian w nawożeniu, jakie nastąpiły w ostatnich kilkudziesięciu latach

Uczeń:

Þ zna zróżnicowanie zużycia nawozów sztucznych na świece

Þ potrafi wyjaśnić przyczyny zróżnicowania intensywności rolnictwa na świecie

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Uczeń:

Þ zna przykłady negatywnych konsekwencji rolnictwa intensywnego w wybranych państwach świata

55

Typy rolnictwa i ich rozmieszczenie na świecie

Uczeń:

Þ potrafi wymienić podstawowe elementy, które należy brać pod uwagę przy charakteryzowaniu rolnictwa

Uczeń:

Þ dostrzega złożoność problematyki związanej z rolnictwem

Þ zna cechy rolnictwa i potrafi je scharakteryzować

Þ rozumie zasady podziałów rolnictwa na grupy

Uczeń:

Þ umie w stopniu dobrym scharakteryzować cztery typy rolnictwa

Þ wie, jak wygląda zróżnicowanie przestrzenne rolnictwa na świecie

Uczeń:

Þ potrafi zakwalifikować polskie rolnictwo

Þ rozumie przyczyny różnej drogi rozwoju rolnictwa w poszczególnych regionach

Þ zna historię rozwoju rolnictwa na świecie

Uczeń:

Þ zna i potrafi scharakteryzować wiele przykładów makroregionów i regionów rolniczych na świecie

56

Problemy wyżywienia – obszary głodu, niedożywienia i nadwyżek żywności

Uczeń:

Þ dostrzega omawianą problematykę

Þ wie, w jakich regionach występuje nadprodukcja żywności a w jakich niedożywienie i głód

Uczeń:

Þ zna potrzeby żywnościowe człowieka

Þ wie, jaki wpływ na problemy wyżywienia mają wojny i klęski żywiołowe

Þ dostrzega problematykę nadprodukcji żywności w krajach wysoko rozwiniętych

Uczeń:

Þ zna rolę białka w diecie człowieka

Þ wie, ile ludzi umiera z głodu i niedożywienia na świecie

Þ dostrzega możliwości rozwiązania niedożywienia na świecie

Uczeń:

Þ rozumie problemy związane z pomocą regionom, gdzie występuje niedożywienie

Þ zna przykłady ze świata wykorzystywania mórz i oceanów jako źródła pożywienia

Uczeń:

Þ orientuje się w działalności organizacji zajmujących się zwalczaniem niedożywienia na świecie

57

Żywność zdrowa i żywność skażona

Uczeń:

Þ wie, czym jest zdrowa żywność

Þ rozumie skąd wzięło się zapotrzebowanie na ten rodzaj żywności

Þ wie o problemach związanych z chorobą szalonych krów

Þ rozumie pojęcie rolnictwo ekologiczne

Uczeń:

Þ wie, czym są pestycydy

Þ dostrzega powiązania pomiędzy typem gospodarki rolnej a zużyciem nawozów sztucznych

Þ rozumie kontrowersje związane z roślinami modyfikowanymi genetycznie

Uczeń:

Þ dostrzega powiązania pomiędzy emisją zanieczyszczeń w przemyśle a rolnictwem

Þ wie, jakie związki chemiczne zawarte w powietrzu powodują największe zagrożenie dla roślin uprawnych

Þ zna przyczyny wystąpienia i sposoby zwalczania choroby szalonych krów

Uczeń:

Þ zna przykłady środków stosowanych w rolnictwie, które wpływały negatywnie na zdrowie człowieka

Þ wie, gdzie występują regiony o największym zagrożeniu dla roślin uprawnych

Uczeń:

Þ zna różne przykłady rolnictwa ekologicznego z Polski i ze świata

Þ zna przypadki i przyczyny odmówienia pomocy humanitarnej przez kraje afrykańskie

58

Sytuacja rolnictwa polskiego w dobie wkraczania do UE*

Uczeń:

Þ dostrzega korzyści płynące z członkostwa we wspólnocie

Þ orientuje się w strukturze agralnej naszego rolnictwa

Uczeń:

Þ zna historię naszej integracji z UE

Þ wie, jaki jest cel funduszy PHARE i SAPARD

Þ dostrzega historyczne uwarunkowania rozwoju naszego rolnictwa

Þ zna wady i zalety naszego rolnictwa

Uczeń:

Þ potrafi ocenić wpływ polityki rolnej w czasach PRLu na obecną sytuację

Þ zna konsekwencje struktury naszego rolnictwa

Þ wie, jakie działania podjęte zostały w celu przystosowania naszego rolnictwa do warunków UE

Uczeń:

Þ umie wytłumaczyć niskie koszty produkcji rolnictwa w Polsce

Þ dostrzega szanse i zagrożenia dla polskiego rolnictwa z przynależności do UE

Þ jest zorientowany w problemach rolnictwa UE

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować rolnictwo w wybranych krajach Unii Europejskiej

59

Górnictwo i kopalnictwo

Uczeń:

Þ umie scharakteryzować pojęcie przemysłu

Þ zna podział przemysłu wydobywczego

Þ wie, jakie są najważniejsze surowce energetyczne na świecie

Þ zna zastosowanie pozostałych surowców mineralnych

Uczeń:

Þ zna występowanie najważniejszych surowców mineralnych na świecie

Þ zna występowanie najważniejszych surowców mineralnych w Polsce

Þ zna najczęściej eksploatowane surowce skalne w Polsce i na świecie

Uczeń:

Þ zna historię zmian w zapotrzebowaniu na surowce energetyczne

Þ wie, jaka jest czołówka krajów wydobywających najważniejsze surowce mineralne

Þ zna miejsce Polski pod względem wydobycia najważniejszych surowców mineralnych

Uczeń:

Þ zna sposoby powstawania surowców energetycznych

Þ zna perspektywy wzrostu znaczenia gazu ziemnego

Þ rozumie przyczyny zmiany zapotrzebowania na niektóre surowce mineralne

Uczeń:

Þ zna wiele przykładów różnych sposobów pozyskiwania surowców mineralnych

Þ wie, gdzie na świecie występują największe, najgłębsze kopalnie

Þ potrafi powiązać informacje na temat wielkości wydobycia z koniunkturą gospodarczą na świecie

60

Podstawy racjonalnej gospodarki surowcami

Uczeń:

Þ zna pojęcie recyklingu

Þ dostrzega zagrożenia związane z eksploatacją surowców mineralnych

Uczeń:

Þ rozumie przyczyny wahań cen paliw energetycznych

Þ dostrzega rolę, jaką spełnia recykling

Þ jest świadomy przyszłości recyklingu

Uczeń:

Þ wie, jakie są rezerwy światowe surowców energetycznych

Þ zna konsekwencje eksploatacji surowców mineralnych

Þ wie, wydobycie jakich surowców jest w Polsce opłacalne

Uczeń:

Þ zna sposoby przechowywania gazu ziemnego

Þ zna wiele sposobów rekultywacji terenów górniczych

Uczeń:

Þ zna wiele alternatywnych źródeł energii

Þ potrafi podać przykłady recyklingu w okolicy miejsca zamieszkania

61

Znaczenie energetyki dla gospodarki świata

Uczeń:

Þ zna podstawowe rodzaje elektrowni

Þ potrafi podać ich wady i zalety

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować poszczególne rodzaje elektrowni

Þ rozumie rolę produkcji energii na jednego mieszkańca jako wskaźnika gospodarczego

Uczeń:

Þ wie, gdzie znajdują się największe elektrownie świata

Þ zna strukturę produkcji energii na świecie

Þ potrafi wskazać regiony świata, w których koncentruje się produkcja energii

Uczeń:

Þ rozumie potrzebę poszukiwania nowych źródeł energii

Þ wie, jaki jest stopień rozwoju energii niekonwencjonalnej

Uczeń:

Þ zna problematykę związaną z przesyłaniem energii na duże odległości

Þ rozumie konieczność istnienia międzynarodowych sieci energetycznych

62

Współczesne problemy energetyczne

Uczeń:

Þ zna konsekwencje katastrofy w Czarnobylu

Þ wie, jaka jest sytuacja energetyki jądrowej w Polsce

Uczeń:

Þ rozumie problemy krajów w wyborze kierunku rozwoju energii

Þ zna sytuację energetyki w Polsce i potrafi ją scharakteryzować

Þ zna strukturę produkcji energii w naszym kraju

Uczeń:

Þ zna rolę elektrowni jądrowych na świecie

Þ wie, w jakich krajach energetyka oparta jest na energii jądrowej

Þ zna za i przeciw energetyki jądrowej

Þ wie, gdzie znajdują się największe elektrownie w RP

Uczeń:

Þ dostrzega wątpliwości co do rozwoju energetyki w Polsce

Þ zna historię budowy elektrowni atomowej w Żarnowcu

Uczeń:

Þ zna największe awarie elektrowni jądrowych na świecie i wie, jakie były ich skutki

63

Czynniki lokalizacji przemysłu

Uczeń:

Þ jest świadomy różnych czynników decydujących o lokalizacji przemysłu

Þ zna kilka podstawowych czynników lokalizacji

Uczeń:

Þ zna większość czynników lokalizacji

Þ potrafi ocenić ważność poszczególnych czynników

Uczeń:

Þ dostrzega zmiany czynników lokalizacji spowodowanych rozwojem cywilizacji

Þ zna przykłady z Polski i ze świata zakładów o różnych czynnikach lokalizacji

Uczeń:

Þ zna i rozumie klasyfikację EKD

Þ potrafi powiązać między sobą wiele czynników lokalizacji przy ocenie okręgów przemysłowych

Uczeń:

Þ dostrzega współczesne procesy związane ze zmianą lokalizacji w krajach wysoko rozwiniętych i w krajach słabo rozwiniętych

64

Główne centra przemysłowe na świecie

Uczeń:

Þ rozumie pojęcie okręgu przemysłowego

Þ zna warunki niezbędne do wydzielenia okręgu przemysłu

Þ potrafi scharakteryzować wybrany okręg przemysłowy w Polsce

Þ zna lokalizację kilku okręgów przemysłowych na świecie

Uczeń:

Þ zna najważniejsze okręgi przemysłowe w Polsce i na świecie

Þ potrafi scharakteryzować najważniejsze z nich

Þ zna podstawowe czynniki lokalizacji tych okręgów

Þ potrafi podać przykłady produktów wytwarzanych w wybranych okręgach przemysłowych w RP

Uczeń:

Þ zna lokalizację kilku okręgów przemysłowych na świecie i potrafi je scharakteryzować

Þ zna powiązania pomiędzy okręgami przemysłowymi na świecie

Þ dostrzega zmiany w randze niektórych okręgów

Uczeń:

Þ rozumie zmiany w strukturze i randze okręgów przemysłowych w Polsce i na świecie

Þ zna lokalizację okręgów przemysłowych na świecie

Þ potrafi podać przykłady produktów wytwarzanych w wybranych okręgach przemysłowych na świecie

Uczeń:

Þ dostrzega rolę korporacji i koncernów w zmianach struktury okręgów przemysłowych na świecie

65

Rola przemysłu w gospodarce państw o różnym stopniu rozwoju

Uczeń:

Þ wie, co to jest PKB

Þ dostrzega inną rolę przemysłu w różnych krajach

Þ rozumie, jakie znaczenie mają nakłady na naukę dla rozwoju przemysłu

Uczeń:

Þ zna udział przemysłu w PKB w Polsce

Þ potrafi scharakteryzować rolę przemysłu w Polsce

Þ zna pojęcie korporacji

Þ rozumie pojęcie „brudnych technologii”

Uczeń:

Þ wie, jakie jest zróżnicowanie w nakładach na badania i rozwój na świecie

Þ potrafi scharakteryzować rolę przemysłu w wybranych krajach

Þ zna strukturę przemysłu przetwórczego w Polsce

Uczeń:

Þ potrafi porównać rolę przemysłu w krajach wysoko rozwiniętych i słabo rozwiniętych

Þ potrafi podać przykłady przemysłu wysokiej technologii w wybranych krajach

Uczeń:

Þ potrafi wskazać przykłady okręgów, w których nastąpiła głęboka restrukturyzacja w ostatnich latach

66

Współczesne tendencje rozwoju przemysłu w Polsce

Uczeń:

Þ rozumie podstawowe zmiany, jakie zaszły w polskiej gospodarce po 89 roku

Þ potrafi wyjaśnić proces prywatyzacji

Uczeń:

Þ zna etapy prywatyzacji

Þ dostrzega istotną rolę kapitału zagranicznego w prywatyzacji

Þ rozumie termin restrukturyzacja

Þ potrafi wskazać koszty transformacji

Uczeń:

Þ zna założenia planu Balcerowicza

Þ zna stopień sprywatyzowania podstawowych działów gospodarki

Þ rozumie przyczyny nierównomiernego występowania bezrobocia w Polsce

Uczeń:

Þ zna wiele przykładów prywatyzacji w Polsce

Þ potrafi przedstawić zalety i niebezpieczeństwa prywatyzacji

Þ potrafi porównać sytuację bezrobocia w Polsce i w innych krajach europejskich

Uczeń:

Þ zna przykłady transformacji gospodarczych w innych krajach

Þ potrafi podać przykłady koncernów, korporacji i holdingów działających na terenie Polski

67

Komunikacja i jej funkcje

Uczeń:

Þ rozróżnia pojęcia: transport, łączność i komunikacja

Þ zna podstawowy podział transportu i potrafi wskazać przykłady na poszczególne gałęzie transportu

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować poszczególne gałęzie transportu

Þ dostrzega rosnące znaczenie transportu przesyłowego w gospodarce na świecie

Þ rozumie idee łączności jako integralnej części komunikacji

Uczeń:

Þ zna zmiany w strukturze transportu, jakie dokonały się w ciągu ostatnich stuleci

Þ zna kraje o różnej strukturze transportu

Þ wie, jakie są wady i zalety transportu wodnego śródlądowego

Þ dostrzega rolę, jaką odgrywa internet w komunikacji

Uczeń:

Þ biegle posługuje się wprowadzoną terminologią

Þ potrafi przedstawić spójną analizę zmian zachodzących współcześnie w komunikacji

Uczeń:

Þ zna główne drogi śródlądowe na świecie

Þ zna historię związaną z Kanałem Panamskim i Kanałem Sueskim

68

Transformacja systemu komunikacji w Polsce

Uczeń:

Þ dostrzega wpływ transformacji w Polsce na zmiany w strukturze transportu

Þ wie o zwiększeniu się roli transportu samochodowego

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować strukturę transportu w Polsce

Þ zna wady i zalety zmiany struktury transportu w ostatnich latach

Þ wie, jaka jest największa bolączka polskiego transportu drogowego

Þ potrafi scharakteryzować transport przesyłowy i żeglugę śródlądową

Uczeń:

Þ zna plany budowy autostrad

Þ potrafi uzasadnić przyczyny zmniejszania się długości linii kolejowych

Þ zna przyczyny nierównomiernej sieci kolejowej

Þ wie dlaczego nie ma w Polsce perspektyw na rozwój transportu śródlądowego

Uczeń:

Þ potrafi zanalizować przyczyny degradacji transportu morskiego

Þ potrafi przedstawić perspektywy rozwoju systemu komunikacyjnego w Polsce

Þ zna sieć kanałów śródlądowych, ich stan i wykorzystanie

Uczeń:

Þ potrafi przedstawić spójną wizję zmian, jakie spowoduje w polskim systemie komunikacji wstąpienie do UE

69-70

Międzynarodowa wymiana towarowa jako niezbędny czynnik rozwoju gospodarczego

Uczeń:

Þ dostrzega znaczenie handlu we współczesnym świecie

Þ rozumie, że nie ma krajów samowystarczalnych i konieczna jest wymiana handlowa pomiędzy nimi

Þ zna kilka organizacji zajmujących się ułatwianiem wymiany handlowej na świecie

Uczeń:

Þ zna korzyści, jakie wynikają z handlu międzynarodowego

Þ wie, co to jest bilans handlowy

Þ rozumie rolę wskaźników gospodarczych w charakterystyce handlu międzynarodowego

Þ potrafi ocenić rolę wybranych organizacji gospodarczych na świecie

Þ zna rolę OPEC w kształtowaniu się cen ropy na świecie

Uczeń:

Þ zna rozwój handlu międzynarodowego w ujęciu historycznym

Þ zna strukturę handlu światowego

Þ rozumie, jaki wpływ na handel międzynarodowy miały przemiany polityczne na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych

Þ zna strukturę towarową wymiany międzynarodowej

Þ prawidłowo posługuje się pojęciami bilansu płatniczego i bilansu handlowego

Uczeń:

Þ rozumie przyczyny zmian w strukturze handlu światowego w ujęciu historycznym i politycznym

Þ umie wskazać regiony działania i charakter działalności MERCOSUR, CEFTA, NAFTA, ASEAN, UE, APEC WTO i innych

Uczeń:

Þ potrafi podać pozytywne i negatywne skutki wolnego handlu

Þ rozumie przyczyny i skutki procesów prowadzących do globalizacji i potrafi ustosunkować się do tych procesów

71

Nowoczesne rodzaje usług – usługi finansowe

Uczeń:

Þ rozumie, jaka jest rola usług we współczesnej gospodarce

Þ zna podstawowy podział usług

Uczeń:

Þ potrafi scharakteryzować usługi w poszczególnych grupach

Þ zna podstawy działalności usług finansowych

Þ potrafi wytłumaczyć podstawy działalności giełdy

Uczeń:

Þ zna rolę podstawowych indeksów giełdowych z GPW w Warszawie

Þ zna największe giełdy papierów wartościowych na świecie

Þ rozumie zadania MFW

Uczeń:

Þ  potrafi wskazać przykłady działalności MFW, Banku Światowego oraz EBOiR

Þ zna indeksy giełdowe na świecie

Uczeń:

Þ orientuje się w problematyce giełdowej

Þ rozumie rolę giełdy we współczesnej gospodarce na świecie

Þ zna polskie spółki notowane na giełdach światowych

72

Usługi intelektualne – uniwersytety i inne wielkie centra naukowo-badawcze

Uczeń:

Þ jest świadomy wzrostu usług edukacyjnych we współczesnym świecie

Þ wie, w jakich rejonach świata analfabetyzm jest dużym problemem

Þ zna największe i najstarsze ośrodki uniwersyteckie w Polsce

Uczeń:

Þ rozumie przyczyny różnego poziomu nauczania w krajach wysoko i słabo rozwiniętych

Þ zna rozmieszczenie ośrodków akademickich w Polsce

Uczeń:

Þ wie, gdzie i kiedy powstawały pierwsze uniwersytety

Þ rozumie przyczyny gwałtownego wzrostu liczby studentów w Polsce

Þ potrafi ocenić sytuację szkolnictwa wyższego w Polsce

Uczeń:

Þ zna renomowane uniwersytety na świcie

Þ rozumie różnice pomiędzy uczelniami i ośrodkami naukowo-badawczymi

Uczeń:

Þ zna największe osiągnięcia naukowe polskich ośrodków uniwersyteckich

73-74

Rola turystyki w rozwoju gospodarczym i wymianie idei

Uczeń:

Þ wie, czym jest turystyka dla człowieka współczesnego

Þ zna różne formy spędzania wolnego czasu

Þ potrafi wymienić podstawowe rodzaje turystyki

Þ rozumie rolę turystyki w gospodarkach niektórych krajów

Þ potrafi opisać walory turystyczne Polski

Uczeń:

Þ zna genezę rozwoju turystyki w ostatnich latach

Þ wie, jakie narodowości są najbardziej aktywne turystycznie

Þ rozumie, jakie są ograniczenia w rozwoju współczesnej turystyki

Þ rozumie różnicę pomiędzy walorami przyrodniczymi, historycznymi, religijnymi i rozrywkowymi turystyki

Þ zna najpopularniejsze regiony turystyczne w Polsce

Uczeń:

Þ dostrzega zależności pomiędzy rozwojem cywilizacyjnym świata a wzrostem zapotrzebowania na usługi turystyczne

Þ rozumie korelację pomiędzy zamożnością społeczeństwa a formą spędzania wolnego czasu

Þ zna najpopularniejsze regiony turystyczne na świecie

Þ zna atrakcje turystyczne w swoim regionie

Uczeń:

Þ potrafi opisać walory turystyczne wybranych krajów na świecie

Þ zna przychody z turystyki w wybranych regionach świata

Þ potrafi przedstawić zarówno zalety, jak i wady turystyki

Þ wie o istnieniu turystyki kwalifikowanej i potrafi podać jej przykłady

Uczeń:

Þ potrafi wskazać konkretne przykłady negatywnego i pozytywnego wpływu turystyki na stan środowiska przyrodniczego w Polsce i na świecie

75

Rozwój społeczno-gospodarczy a jakość życia

Uczeń:

Þ zna podstawowe mierniki poziomu rozwoju gospodarczego

Þ wie, co wpływa na ich wielkość

Þ dostrzega zróżnicowanie rozwoju gospodarczego na świecie

Uczeń:

Þ potrafi wyjaśnić istotę  PKB

Þ zna wartość PKB na jednego mieszkańca w wybranych krajach

Þ wie, jakie informacje zawiera w sobie wskaźnik HDI

Þ zna zróżnicowanie gospodarcze na terenie Polski

Uczeń:

Þ dostrzega dysproporcje w PKB w krajach wysoko i słabo rozwiniętych

Þ wie, jaka jest różnica pomiędzy PKB liczonym wg parytetu siły nabywczej i per capita

Uczeń:

Þ zna inne wskaźniki poziomu rozwoju gospodarczego

Þ rozumie wpływ stopnia liberalizmu gospodarczego na poziom rozwoju i zamożność społeczeństwa

Uczeń:

Þ potrafi podać wiele przykładów ze świata i Polski dotyczących działań mających na celu zniwelowanie różnic w poziomie gospodarczym

Þ zna organizacje dążące do wyrównania poziomu gospodarczego na świecie

76

Geografia wyborcza – nowe pole zainteresowania geografów

Uczeń:

Þ rozumie pojęcie i przedmiot badań geografii elektoralnej

Þ rozumie konieczność uczestniczenia w wyborach jako możliwość wpływania na sytuację w kraju i regionie

Uczeń:

Þ rozumie zależności pomiędzy wyznaczaniem okręgów wyborczych a wynikami wyborów

Þ zna wyniki ostatnich wyborów samorządowych w swoim regionie

Uczeń:

Þ zna preferencje wyborcze w naszym kraju

Þ zna wyniki ostatnich wyborów parlamentarnych i samorządowych w Polsce

Þ zna granice okręgu wyborczego, w którym mieszka

Uczeń:

Þ wie, ile głosów było potrzebne do zostania radnym, burmistrzem, starostą itp. w swoim regionie

Þ orientuje się w sytuacji politycznej w regionie

Uczeń:

Þ zna przykłady manipulowania okręgami wyborczymi w celu zmiany wyników wyborczych na świecie

77

Geografia elektoralna Polski

78-79

Rola organizacji pozarządowych w kształtowaniu ładu politycznego i przestrzennego na świecie, w Polsce i regionie

Uczeń:

Þ rozumie konieczność istnienia społeczeństwa obywatelskiego

Þ potrafi wskazać przykładowe organizacje pozarządowe w Polsce i na świecie

Uczeń:

Þ zna ideę społeczeństwa obywatelskiego

Þ rozumie rolę wolontariatu jako formy aktywności społecznej w regionie

Þ potrafi wskazać i scharakteryzować obszar działania wielu organizacji pozarządowych w Polsce

Uczeń:

Þ zna mniejszości narodowe w Polsce, które posiadają własne organizacje

Þ zna organizacje pozarządowe istniejące w najbliższej okolicy

Þ potrafi ocenić ich rolę w kształtowaniu się lokalnej społeczności

Uczeń:

Þ rozumie rolę organizacji pozarządowych w kształtowaniu się sytuacji w skali regionalnej i ogólnopolskiej, potrafi podać przykłady ich działalności

Uczeń:

Þ potrafi wskazać przykłady działalności organizacji zajmujących się ochroną środowiska w skali regionalnej, ogólnopolskiej i światowej

80-81

Analiza przyczyn i próby rozwiązania wybranego konfliktu politycznego

Uczeń:

Þ rozumie różnice pomiędzy konfliktami międzypaństwowymi i wewnętrznymi

Þ potrafi podać przykłady konfliktów i ich podstawowe przyczyny, które miały miejsce w ostatnim dziesięcioleciu

Uczeń:

Þ dostrzega rolę czynników geograficznych w powodowaniu napięć wewnętrznych i międzynarodowych

Þ uczeń potrafi wskazać polityczno-społeczne przyczyny konfliktów

Uczeń:

Þ zna określenie „wojny ekologicznej”

Þ zna problematykę związaną z terroryzmem międzynarodowym

Þ rozumie rolę zacofania i ubóstwa w powstawaniu napięć międzynarodowych

Uczeń:

Þ dostrzega złożoność i wieloaspektowość konfliktów międzynarodowych

Þ rozumie rolę największych państw na świecie w utrzymaniu pokoju na świecie

Uczeń:

Þ umie scharakteryzować genezę konfliktów zbrojnych na poszczególnych kontynentach